Twoja działka leży na trasie linii kolejowej nr 230 lub 229 w powiecie wejherowskim albo lęborskim, bądź na trasie linii nr 201 między Maksymilianowem a Lipową Tucholską? Jeśli tak – możesz zostać wywłaszczony. Wtedy Twój grunt przejdzie na własność Skarbu Państwa za zapłatą należnego Ci odszkodowania. Twoja zgoda nie ma tutaj znaczenia. Skarb Państwa co do zasady staje się właścicielem z dniem, w którym decyzja wojewody o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej staje się ostateczna. Jednak pieniądze za wywłaszczenie otrzymasz później, w osobnym postępowaniu. Wysokość odszkodowania wyliczy w operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy wynajęty przez urząd. Na odwołanie od decyzji o odszkodowaniu masz 14 dni od dnia jej otrzymania. Poniżej znajdziesz listę gmin i stacji objętych inwestycjami, informację jak sprawdzić, czy Twoja działka podlega wywłaszczeniu oraz wskazówki, co zrobić, zanim urząd ustali kwotę odszkodowania za wywłaszczenie.

Które inwestycje kolejowe oznaczają dziś wywłaszczenia w pomorskim i kujawsko-pomorskim?

Aktualnie w obu tych województwach mamy dwa równoległe procesy wywłaszczeń pod inwestycje państwowe. Pierwszy dotyczy budowy dojazdu do elektrowni jądrowej na Pomorzu. Drugi – modernizacji magistrali węglowej na Kujawach. Omawiamy je łącznie, ponieważ oba procesy podlegają pod te same procedury specustawy kolejowej i ten sam tryb wywłaszczenia działek na cele kolejowe.

Linia nr 230: Wejherowo – Choczewo, ok. 35 km

Modernizacja tej linii obejmuje przywrócenie ruchu na trasie Wejherowo-Choczewo po ponad trzech dekadach przerwy. Pociągi pasażerskie pojadą tu z prędkością do 160 km/h, a towarowe do 120 km/h. Na tej trasie wywłaszczenie nieruchomości może objąć okolice stacji i przystanków: Wejherowo Cementownia, Bolszewo Północne, Orle, Góra Paradyż, Kniewo, Kostkowo, Rybno Kaszubskie oraz Gniewino. Przetarg na ten odcinek przewiduje wybór wykonawcy w IV kwartale 2026 roku.

Nowy odcinek linii nr 230: Steknica – Słajszewo Elektrownia – Choczewo

To zupełnie nowa trasa budowana od podstaw specjalnie dla elektrowni jądrowej Lubiatowo-Kopalino. Odcinek liczy około 30 km, a jego wykonawcą jest firma Torpol S.A. Powstanie na nim aż 115 obiektów inżynieryjnych. Gminy, które na pewno są objęte tą inwestycją, to Choczewo, Wicko i Nowa Wieś Lęborska. Wywłaszczenia mogą dotyczyć okolic nowo budowanych stacji: Szczenurze, Sarbsk, Osetnik, Słajszewo-Elektrownia, Lubiatowo-Kopalino, Jackowo oraz przebudowywanej stacji Choczewo.

W lutym 2026 roku wojewoda pomorska wydała decyzję ULLK  (decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej) – sygnatura WI-V.747.1.28.2025.AS. I choć od decyzji tej zostały wniesione odwołania, to nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności. To samo dotyczy odcinka nr 5, dla którego wydano decyzję z dn. 18.06.2026 r. o sygn. WI-V.747.1.29.2025.JP.  To oznacza, że dla części właścicieli z tych gmin procedura już wystartowała.

Linia nr 229: Lębork – Łeba, 32 km

Na tym 32-kilometrowym odcinku linii kolejowej prowadzona jest elektryfikacja i przystosowanie do rozwijania przez pociągi prędkości 120 km/h. Stacje i przystanki na tej trasie to: Lębork Nowy Świat, nowy przystanek Lębork Zachodni, Nowa Wieś Lęborska, Garczegorze, Lędziechowo, Wrzeście, Steknica i Łeba.

Realizację tego odcinka, podobnie jak nowego fragmentu linii 230  prowadzi również firma Torpol S.A. Łączna umowa na tę inwestycję pn. „Wykonanie robót na odcinku Lębork – Łeba – Steknica – Słajszewo Elektrownia – Choczewo, w ramach projektu pn. „Zapewnienie dostępu kolejowego do elektrowni jądrowej Lubiatowo – Kopalino” opiewa na 1,44 mld zł netto.

Linia nr 201: Maksymilianowo – Wierzchucin – Lipowa Tucholska

Przebudowa magistrali węglowej na linii nr 201 to całkowicie odrębna inwestycja, niezwiązana z elektrownią jądrową. Ma na celu usprawnienie transportu towarów do portu w Gdyni. Modernizacja zakłada dobudowę drugiego toru, elektryfikację oraz podniesienie prędkości pociągów pasażerskich do 160 km/h, a towarowych do 120 km/h.

• Na odcinku Maksymilianowo – Wierzchucin stacje obejmują: Stronno, Serock, Błądzim, Wudzyn, Lubania-Lipiny, Świekatowo i Lipienicę. Wykonawcą jest firma Strabag Sp. z o.o.
• Na trasie Wierzchucin – Lipowa Tucholska są to: Wierzchucin, Zielonka Pomorska, Małe Gacno, Zarośle, Rosochatka oraz Lipowa Tucholska. Wykonawcami są ZUE S.A. i Duna Polska S.A.

Podsumowanie najważniejszych danych o wszystkich omówionych powyżej odcinkach – w tym długość tras, status wyboru wykonawcy oraz planowane terminy ukończenia prac – znajdziesz w poniższym zestawieniu.

Linia / odcinek	Województwo	Długość	Wykonawca / status	Termin
230 Wejherowo – Choczewo	pomorskie	ok. 35 km	przetarg, wybór IV kw. 2026	2029
230 Steknica – Słajszewo Elektrownia – Choczewo (nowy odcinek)	pomorskie	ok. 30 km	Torpol S.A.	2029
229 Lębork – Łeba	pomorskie	32 km	Torpol S.A.	2029
201 Maksymilianowo – Wierzchucin	kujawsko-pomorskie	ok. 32 km	Strabag Sp. z o.o.	2029
201 Wierzchucin – Lipowa Tucholska	kujawsko-pomorskie	27 km	ZUE S.A. + Duna Polska S.A.	2029

Jak sprawdzić, czy Twoja działka leży na trasie?

Żeby mieć pewność, czy Twoja nieruchomość leży na trasie tych inwestycji i może podlegać wywłaszczeniu, sprawdź obwieszczenie wydane przez wojewodę. To dokument, który dokładnie wymienia obszary objęte inwestycją linii kolejowej. Znajdziesz w nim informacje, które dokładnie działki zostaną przejęte przez Skarb Państwa na potrzeby tych inwestycji.

Obwieszczenie wojewody – gdzie go szukać

Jeśli mieszkasz w województwie pomorskim, w Internecie wyszukaj Biuletyn Informacji Publicznej Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku. Jeśli jesteś mieszkańcem województwa kujawsko-pomorskiego, informacje znajdziesz na stronie Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy. Tam w zakładkach znajdziesz decyzje i obwieszczenia ULLK. Zawiadomienia są także równolegle publikowane w Biuletynach Informacji Publicznej lokalnych gmin.

Numer działki i obręb ewidencyjny, czyli jedyne dane, które się liczą

Pamiętaj, że w oficjalnym obwieszczeniu urząd nie podaje adresów zamieszkania czy ulic z numerami domów. Przebieg trasy opisuje się tam wyłącznie przez numery działek i obrębów ewidencyjnych. Musisz znać te dane z aktu notarialnego lub księgi wieczystej.

Co zrobić, gdy działka leży tuż obok trasy

Zdarza się, że tory i infrastruktura powstają tuż za płotem, nie zahaczając formalnie o Twój teren. Jeśli tak jest, to Twoja nieruchomość nie będzie podlegać wywłaszczeniu. Ale sąsiedztwo linii kolejowej może wpłynąć negatywnie na Twój komfort korzystania z działki, choćby z powodu hałasu czy ograniczenia dojazdu do posesji. W takich przypadkach masz prawo domagać się odszkodowania z tytułu spadku wartości nieruchomości. Procedura ta jedna wymaga wszczęcia zupełnie innej ścieżki prawnej.

Na jakiej podstawie prawnej odbiera Ci się grunt pod kolej?

Podstawą wywłaszczeń w województwach pomorskim i kujawsko-pomorskim jest obecnie potocznie zwana specustawa kolejowa. Konkretnie chodzi o rozdział 2b zawarty w Ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, który nosi tytuł: „Szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych”. Celem wprowadzenia tych przepisów szczególnych było to, aby inwestycje kolejowe istotne dla interesów Polski mogły postępować szybciej. Specustawa bardzo skraca całą procedurę, jednocześnie mocno ograniczając prawa dotychczasowych właścicieli gruntów, które przeznaczono pod inwestycje kolejowe.

Co dokładnie oznacza dla Ciebie decyzja ULLK?

Wydanie przez wojewodę decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej (ULLK) oznacza uruchomienie procedury urzędowej. W jej wyniku Twoja działka zostanie przekazana na rzecz Skarbu Państwa. Wydanie takiej decyzji nie wymaga Twojej zgody. Jednak skutkuje ona koniecznością wypłaty Ci należnego odszkodowania, co następuje w odrębnej procedurze. Podstawą do wydania takiej decyzji oraz do wypłaty odszkodowania są przepisy art. 9s i 9y ustawy prawo kolejowe:

3. Nieruchomości, o których mowa w art. 9q ust. 1 pkt 7, stają się z mocy prawa własnością:

1) Skarbu Państwa – w przypadku wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej złożonego przez PLK S.A. lub CPK,

2) […]

 – z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna

Art. 9s ustawy prawo kolejowe

1. Za nieruchomości oraz ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości, o których mowa w art. 9s ust. 3, 3a i 3e oraz w art. 9x ust. 4, od podmiotu, na rzecz którego wydawana jest decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, przysługuje odszkodowanie dotychczasowym właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości, a także osobom, którym przysługiwało ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości w dniu, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna.

Art. 9y ustawy prawo kolejowe:

Kiedy tracisz własność, a kiedy musisz opuścić nieruchomość?

Własność Twojej działki przechodzi na Skarb Państwa z dniem, w którym decyzja ULLK wydana przez wojewodę staje się ostateczna. To moment, w którym tracisz prawo dysponowania nieruchomością. Data, w której decyzja staje się ostateczna, oraz termin fizycznego wydania nieruchomości różnią się jednak od siebie w zależności od trybów zastosowanych przez wojewodę. Nieco inaczej bowiem przebiega to w przypadku, gdy decyzja otrzymuje klauzulę natychmiastowej wykonalności. Wtedy działka może zostać przejęta na cele realizacji inwestycji jeszcze zanim decyzja ULLK stanie się ostateczna.

Ile wynosi odszkodowanie i kto je wylicza?

Wysokość odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod linie kolejową ustala wojewoda. Bazuje on bezpośrednio na wycenie rzeczoznawcy majątkowego. Podstawą prawną tej zasady jest:

2. Wysokość odszkodowania ustala wojewoda w drodze decyzji, w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna.

[…]

3. Wysokość odszkodowania ustala się na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Odszkodowanie podlega waloryzacji na dzień wypłaty według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Art. 9y ustawy prawo kolejowe

To właśnie wysokość odszkodowania w postępowaniu o wywłaszczenie nieruchomości zwykle jest osią sporu między byłym właścicielem a organem wydającym decyzję.

Rola rzeczoznawcy majątkowego i operatu szacunkowego

W postępowaniu wywłaszczeniowym urząd wynajmuje rzeczoznawcę, który ogląda działkę i sporządza operat szacunkowy. Jest to oficjalny dokument, który zawiera wycenę, na której następnie opiera się urząd przy ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie. Niestety operaty sporządzane przez rzeczoznawców działających z ramienia urzędu bywają niekorzystne dla właścicieli nieruchomości. Prawnicy z naszej kancelarii adwokackiej Bafia Jóźwiak z Gdańska, w oparciu o bogate doświadczenie w tej procedurze, wiedzą, jak zakwestionować taką wycenę i jak udowodnić, że działka w rzeczywistości ma większą wartość. Szukasz wsparcia w sporze z urzędem o wywłaszczenie Twojej działki pod linie kolejowe? Skontaktuj się z nami.

Dodatki, o których urząd nie przypomni

Nie wszyscy właściciele wywłaszczanych działek wiedzą, że przysługują im dodatkowe bonusy finansowe, mające ich zachęcić do szybkiego i sprawnego przekazania nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Przy wydaniu nieruchomości w wyznaczonym terminie, kwota powinna zostać powiększona o 5% wartości nieruchomości. Zaś przy wywłaszczeniu budynku mieszkalnego, ale tylko takiego, w którym właściciel faktycznie mieszka, przewidziane jest dodatkowe 10 000 zł wsparcia (tzw. dodatek przeprowadzkowy, który jest kwotą ryczałtową).

Pamiętaj, że organy administracji mają obowiązek przyznać te dodatki automatycznie w decyzji ustalającej odszkodowanie, o ile zostaną spełnione warunki ustawowe (np. dotrzymanie terminu). W praktyce jednak zdarza się, że urzędnicy pomijają te bonusy. W takiej sytuacji byłemu właścicielowi przysługuje prawo do wniesienia odwołania. Nasza kancelaria adwokacka Bafia Jóźwiak wesprze Cię w dochodzeniu tych dodatków, o których urząd zapomniał. Wystarczy, że do nas zadzwonisz, a ustalimy sposób działania.

Dlaczego odszkodowanie za wywłaszczenie bywa zaniżone?

Wyceny tworzone na zlecenie urzędów rozmijają się z realną wartością ziemi, ponieważ biegli szukają do porównań tańszych, gorszych gruntów. W operacie szacunkowym pomija się unikalne cechy terenu, zainwestowane środki lub potencjał inwestycyjny. Urzędowy operat ma na celu zoptymalizowanie kosztów budowy. Wysoka wycena Twojej działki nie jest w interesie urzędu.

Co zrobić, zanim dostaniesz decyzję o odszkodowaniu?

Zanim wojewoda zatwierdzi wycenę, masz prawo przejrzeć dokumenty i zgłosić do nich swoje zarzuty. Możesz zlecić wykonanie własnego operatu niezależnemu specjaliście, żeby skonfrontować taki dokument z wyceną urzędu.

• Przeczytaj, jak wygląda dokładnie wywłaszczenie nieruchomości, żeby lepiej przygotować się do tej procedury. 

Ile masz czasu na odwołanie i jak je napisać, żeby coś dało?

Na złożenie odwołania od decyzji odszkodowawczej przysługuje Ci 14 dni od dnia jej doręczenia. Podstawą dla ustalenia tego terminu jest kodeks postępowania administracyjnego, do którego odsyła specustawa kolejowa. Zwróć uwagę, że to bardzo wąskie okno czasowe, żeby odnieść się do stanowiska urzędu. Żeby skutecznie zakwestionować wysokość odszkodowania i powalczyć o wyższą kwotę, będą Ci potrzebne konkretne argumenty, oparte na merytorycznej ocenie sytuacji. Trzeba też wiedzieć, jak umiejętnie odnaleźć błędy w operacie szacunkowym urzędu. Jeśli czujesz, że nie poradzisz sobie z tym zadaniem samemu, zgłoś się do nas. Przeanalizujemy Twoją sprawę i ustalimy, o jakie odszkodowanie realnie możesz powalczyć.

Czy wykonawca może wejść na Twoją działkę przed wypłatą pieniędzy?

Tak, taka sytuacja jest możliwa, jeśli decyzja wojewody zawiera rygor natychmiastowej wykonalności. Ten scenariusz może Cię zaskoczyć, gdy o wywłaszczeniu dowiesz się od ekipy budowalnej, która rano wkroczy na Twoją działkę. Taki rygor decyzji pozwala inwestorowi przejąć plac budowy. Jak się przed tym obronić? Trzeba szybko reagować. Urząd i wykonawca muszą bowiem działać w ramach prawa, a my wiemy, jak zabezpieczyć Twój interes. Musisz tylko szybko skontaktować się z naszą kancelarią Bafia Jówiak, gdy spotka Cię taka niemiła niespodzianka.

Sprawa z Zielonki w gminie Cekcyn

Przykładem takiej sytuacji jest zdarzenie z 18 sierpnia 2026 r. Rankiem w Zielonce (gm. Cekcyn, woj. kujawsko-pomorskie) na działkę sołtysa i radnego Piotra Skrzypińskiego wjechała firma zewnętrzna ze sprzętem gotowym do podjęcia budowy. Właściciel wezwał na miejsce policję, ponieważ nie minął jeszcze 14-dniowy termin przysługujący na odwołanie od decyzji wojewody. Interwencja Komendy Powiatowej z Tucholi powstrzymała wycinkę drzew. Za około 1,7 ha ziemi (1 ha gruntów ornych, 0,5 ha lasu 70-letniego oraz 0,25 ha lasu 40-letniego) wojewoda ustalił kwotę odszkodowania na zaledwie 108 874 zł. Właściciel uznał stawkę za rażąco niską. 20 sierpnia złożył stosowne odwołanie, a jego sprawa wywołała odzew innych poszkodowanych właścicieli działek.

Co z hipoteką, dzierżawą i podatkiem od odszkodowania?

Jeśli masz zaciągnięty kredyt hipoteczny na wywłaszczoną nieruchomość, to odszkodowanie, które wywalczysz, w pierwszej kolejności zaspokaja roszczenia banku. Urząd przekazuje bankowi środki adekwatnie do wysokości Twojego kredytu, a do Ciebie trafia pozostała kwota środków.

Od odszkodowania za wywłaszczenie pod linie kolejowe co do zasady nie musisz płacić podatku PIT. Transakcja ta korzysta ze zwolnienia podatkowego, jeśli są spełnione warunki wymienione w ustawie. Zawsze jednak warto skonsultować się w tej sprawie z ekspertem – doradcą podatkowym. Ponieważ każda indywidualna sprawa jest inna, i mogą w niej zachodzić szczególne okoliczności.

Jakie błędy popełniają najczęściej właściciele wywłaszczanych gruntów?

Najpoważniejszym błędem właścicieli ziemi jest bierność i nieodbieranie listów z urzędu w nadziei, że zatrzyma to rozwój sytuacji. Drugim częstym błędem jest czekanie z działaniem do momentu ostatecznego orzeczenia kwoty przez organ. O właściwe odszkodowanie za wywłaszczenie powinieneś zacząć dbać już na etapie sporządzania dokumentacji, na długo przed wypłatą środków.  Jeśli czujesz, że przerasta Cię to zadanie, skontaktuj się z nami. Prawnicy z kancelarii Bafia Jóźwiak mają doświadczenie w prowadzeniu spraw o wywłaszczenie – zastąpimy Cię w całym procesie i uwolnimy od stresujących kontaktów z urzędem czy tworzeniu pism i odwołań.

Masz decyzję albo zawiadomienie? Odezwij się

Jeśli otrzymasz pocztą decyzję lub zawiadomienie związane z wywłaszczeniem Twojej działki pod linie kolejowe, od razu sprawdź w internecie oficjalne obwieszczenie wojewody i zanotuj datę doręczenia pisma z urzędu. Nie zwlekaj – skontaktuj się z naszą kancelarią adwokacką Bafia Jóźwiak jeszcze przed wydaniem ostatecznym ustaleniem przez wojewodę odszkodowania. Masz wtedy największą szansę na przedstawienie własnego operatu. W kancelarii Bafia Jóźwiak z Gdańska precyzyjnie analizujemy operaty zlecane przez urzędy, redagujemy odwołania, a jeśli trzeba – będziemy reprezentować Cię przed urzędami. Potrzebujesz takiego wsparcia? Skontaktuj się z nami.

Źródła:

1. PKP PLK – Kolejny etap dostępu kolejowego do elektrowni jądrowej (16.04.2026) – Link do artykułu
2. PKP PLK – Torujemy drogę do elektrowni jądrowej (29.10.2025) – Link do artykułu
3. PKP PLK – Wierzchucin – Lipowa Tucholska, kolejny odcinek linii nr 201 (19.06.2026) – Link do artykułu
4. PKP PLK – Nowa jakość dla kolejowej „Węglówki”. Czas na odcinek Maksymilianowo – Wierzchucin (25.05.2026) – Link do artykułu
5. PKP PLK – PLK zapewnią kolejowy dostęp do elektrowni jądrowej (23.06.2022) – Link do artykułu
6. Inzynieria.com – Przetarg na linię kolejową do elektrowni jądrowej (17.04.2026) – Link do artykułu
7. Tygodnik.pl – Wjechali na jego ziemię ciąć drzewa. Wezwał policję. Co dzieje się wokół? (relacja ze sprawy w Zielonce, gm. Cekcyn, wrzesień/sierpień 2026) – Link do artykułu
8. Obwieszczenia wojewody pomorskiego i kujawsko-pomorskiego (BIP) – BIP Pomorski Urząd Wojewódzki (Wydział Infrastruktury) oraz BIP Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki